Rika Krithara
http://rikakrithara.gr/files/gimgs/th-67_adakaleh-30_5-2.jpg
http://rikakrithara.gr/files/gimgs/th-67_adakaleh-30_5-3.jpg
http://rikakrithara.gr/files/gimgs/th-67_adakaleh-30_5.jpg


Water Memory Flow

video installation 2026

Water Memory Flow speaks of the memories of lost communities and the right of rivers to flow, in a fragmented visual space where people and landscape are intertwined and the boundaries between real and imagined pasts are intertwined.

The video speaks of the trauma of the loss of community and ecosystem, but also of the dynamics of resistance using archival material from the submergence of the inhabited island of Ada Kaleh in the Danube during the construction of dams in the 1970s and the destructive intervention in the wider landscape of the Iron Gates straits.

The change that took place in the Iron Gates area was total: two giant dams flooded the valley and the mountain straits, turning the area into a lake that drowned the island of Ada Kaleh and its small town.

The Ottoman community that lived there was displaced and disappeared. Historical traces were erased.
The ecosystem was destroyed and a large number of species lost their annual migratory flow.
“Myths, lost voices, history and rumors, all have turned into a disorderly flight, leaving only this valley of shadow,” writes the author Patrick Leigh Fermor in his book “Between the Forests and the Waters”. He himself had managed to visit the Ada Kale before the dams, in 1934, when he crossed Europe on foot. At the time of the construction of these dams, there were probably no major reactions to the protection of the river and the island.
The recognition of rivers as persons with rights constitutes a very important shift in the perception of the world view, but also a shift in environmental law, which is shifting from an anthropocentric perspective to an ecocentric one. Ecosystems have inherent rights to exist, to flow and to be regenerated. Rivers want their space to expand and contract within their beds.
Through changing perspectives, the video installation creates a continuous shift of perception between archival material, fragments of travel reports, movement archives, memories, water flow and edited footage from an archaeological past that perhaps exists only in the imagination, creating a place where anxiety dominates.

The project Water Memory Flow is presented with a video projection of variable dimensions and accompanying archival material of photographs and texts that are freely hung in the space.

Η βίντεο εγκατάσταση Μνήμη Νερού Ροή/ Water Memory Flow μιλάει για τις μνήμες κοινοτήτων που χάθηκαν και το δικαίωμα των ποταμών στη ροή, σε έναν αποσπασματικό εικαστικό χώρο όπου οι άνθρωποι και το τοπίο είναι αλληλένδετα και τα όρια μεταξύ πραγματικού και φανταστικού παρελθόντος συμπλέκονται.

Το βίντεο μιλάει για το τραύμα της απώλειας της κοινότητας και του οικοσυστήματος αλλά και τη δυναμική αντίστασης χρησιμοποιώντας αρχειακό υλικό από την καταβύθιση του κατοικημένου νησιού Ada Kaleh στο Δούναβη κατά την διάρκεια της κατασκευής φραγμάτων την δεκαετία του 70 και την καταστροφική επέμβαση στο ευρύτερο τοπίο των στενών των Σιδηρων Πυλών.
Η αλλαγή που συντελέστηκε στην περιοχή των Σιδηρων Πυλών ήταν ολοκληρωτική: δύο γιγαντιαία φράγματα πλημμύρισαν την κοιλάδα και τα στενά των βουνών μετατρέποντας την περιοχή σε λίμνη η οποία έπνιξε το νησί Ada Kaleh και την μικρή του πόλη.
Η οθωμανική κοινότητα που ζούσε εκεί εκτοπίστηκε και χάθηκε. Ιστορικά ίχνη έσβυσαν.
Το οικοσύστημα καταστράφηκε και ένας μεγάλος αριθμός ειδών έχασε την ετήσια μεταναστευτική του ροή.
“Μύθοι, χαμένες φωνές, ιστορία και φήμες, όλα έχουν τραπεί σε άτακτη φυγή, αφήνοντας μόνο αυτή την κοιλάδα της σκιάς” γράφει ο συγγραφέας Patrick Leigh Fermor στο βιβλίο του “Ανάμεσα στα Δάση και τα Νερά” . Ο ίδιος είχε προλάβει να επισκεφτεί το Αντα Καλέ πριν τα φράγματα, το 1934, όταν διέσχισε την Ευρώπη με τα πόδια. Την εποχή της κατασκευής των φραγμάτων αυτών μάλλον δεν υπήρξαν μεγάλες αντιδράσεις για την προστασία του ποταμού και του νησιού.

Η οικολογική επισφάλεια του κόσμου και ιδιαίτερα η επισφάλεια των ποταμών και των υδάτινων ροών έχει ενεργοποιήσει πρόσφατα ένα μεγάλο και πολυδιάστατο κίνημα υπεράσπισης των ποταμών. Το νέο αυτό κίνημα που παλεύει για την αναγνώριση των ποταμών ως νομικές οντότητες ή πρόσωπα, εχει κατορθώσει αυτή τη στιγμή να πετύχει πολύ σημαντικες αλλαγές στην αναδιατύπωση νόμων και μια αυξανόμενη ευαισθησία και γνώση για τα θέματα προστασίας των οικοσυστημάτων. Σε πολλά μέρη του κόσμου, μετά από συλλογική δράση και εκπροσώπιση, ποτάμια αναγνωρίστηκαν ως οντότητες με δικαιώματα και αυστηρό καθεστώς προστασίας και φράγματα και εγκιβωτισμοί ξηλώθηκαν ή ακυρώθηκαν.
Η αναγνώριση των ποταμών ως πρόσωπα με δικαιώματα αποτελεί μια πολύ σημαντική στροφή αντίληψης της θέασης του κοσμου αλλά και στροφή στο περιβαλλοντικό δίκαιο, που μετατοπίζεται από την ανθρωποκεντρική θεώρηση στην οικοκεντρική. Τα οικοσυστήματα έχουν έμφυτα δικαιώματα να υπάρχουν, να ρέουν και να αναγεννώνται. Τα ποτάμια θέλουν το χώρο τους να διαστέλλονται και να συστέλλονται μέσα στις κοίτες τους.
Μέσα από μεταβαλλόμενες οπτικές γωνίες η βιντεο εγκατάσταση δημιουργεί μια συνεχή μετατόπιση της αντίληψης ανάμεσα σε αρχειακό υλικό, θραύσματα περιηγητικών αναφορών, αρχεία κινημάτων, μνήμες, ροή νερού και επεξεργασμενα πλάνα από ένα αρχαιολογικό παρελθόν που ίσως υπάρχει μόνο στη φαντασία, φτειάχνοντας έναν τόπο όπου η ανησυχία κυριαρχεί.

Το έργο Water Memory Flow παρουσιάζεται με μια βιντεοπροβολή μεταβλητών διαστάσεων και συνοδευτικό αρχειακό υλικό φωτογραφιών και κειμένων που αναρτώνται ελεύθερα στο χώρο.


Την Κυριακή 31 Μαίου, το εργο Water Memory Flow θα προβληθεί στο πλαίσιο των Αρχαιολογικών Διαλόγων 2026
.
.
Αρχαιολογικοί Διάλογοι 2026
Παντειο Πανεπιστήμιο, Αθηνα